Publicaties van het CWRL

I. De Acta van het Centrum voor Wetgeving, Regulering en Legisprudentie.

De Acta van het Centrum voor Wetgeving, Regulering en Legisprudentie vormen een boekenreeks die wordt gepubliceerd door uitgeverij Die Keure te Brugge.en door uitgeverij Larcier te Gent.

De boekenreeks bevat publicaties die resulteren uit colloquia, studiedagen en onderzoeksprojecten die door het C.W.R.L. worden georganiseerd.

De reeks bevat ook boeken over algemene onderwerpen in domein van de wetgevingstheorie (legistiek,wetgevingsleer).

Redactieraad 

Gepubliceerde volumes:

1. L. J. Wintgens (red.), Het Wetsbegrip, in Acta van het Centrum voor Wetgeving, Regulering en Legisprudentie, 1, Brugge, Die Keure,  2003, 271 p.

Zowel voor wat de natuurwetenschappen als het rechtsdenken betreft, is het wetsbegrip een uitvinding van de Moderniteit. Sinds de 18e eeuw heeft het wetsbegrip in het recht een aantal evoluties ondergaan, van een sterke verabsolutering in de 19e eeuw tot een kritische invraagstelling in de 20e eeuw.

Ondanks de kritiek op een strikt legalistisch denken, redeneert de jurist nog steeds vanuit de wet als quasi-exclusieve bron voor juridische probleemoplossing. Het wetsbegrip was het overkoepelende thema van de eerste lezingencyclus die werd georganiseerd door het Centrum voor Wetgeving, Regulering en Legisprudentie.

In dit boek wordt het wetsbegrip bevraagd vanuit drie perspectieven. Het eerste is een historische en wijsgerige bevraging naar de grondslagen van het hedendaagse wetsbegrip. Deze vraagstelling wordt in een tweede onderdeel aangevuld met een belichting van het rechtsbegrip vanuit het internationale, het Europese en het Belgische perspectief. In het derde onderdeel komen het rechtstheoretische en het rechtsstatelijke perspectief aan bod. De lezingen werden herwerkt en gebundeld in deze publicatie.

Zowel het praktische als het theoretische aspect van het wetsbegrip worden erin behandeld. Op deze wijze wil het boek een bijdrage leveren tot een kritische reflectie op een begrip dat fundamenteel is voor het hedendaagse recht, doch ook sterk gecontesteerd wordt. De overbevraging van de wet om het complexe maatschappelijke weefsel te ordenen of te sturen maakt dat dient te worden uitgekeken naar de mogelijke herbronning van de wet. Het wetsbegrip is immers geen statisch gegeven, maar integendeel een evoluerende werkelijkheid.

2. L. J. Wintgens (red.), De adviesbevoegheid van de Raad van State - La compétence d'avis du Conseil d'Etat, in Acta van het Centrum voor Wetgeving, Regulering en Legisprudentie, 2, Brugge, Die Keure, 226p.

Door zijn onafhankelijkheid neemt de Raad van State een unieke positie in, ver van het politieke gekibbel dat het wetgevingsproces kenmerkt. Naast toetsing van de wettigheid zal de Raad niet zelden andere vormen van kwaliteitscontrole doorvoeren, meer in het bijzonder met betrekking tot het taalgebruik in de formulering van de normen. Tegelijkertijd kan de Raad wijzen op overlappingen, contradicties of onduidelijkheden die in de teksten zouden voorkomen.

De overbelasting van de Raad van State is ondertussen een vaststaand gegeven. Daarnaast wordt ook nog aangevoerd dat de wetgevende of uitvoerende macht die om het advies verzoekt, dit te vaak naast zich neerlegt. Het resultaat hiervan is dat de uitgebrachte adviezen aan belang inboeten. Het feit dat de bedoeling van de regelgever en het advies van de Raad van State vaak tegen elkaar ingaan, is gelegen in het politieke besluitvormingsproces zelf. Regelgeving ligt ingebed in het politieke systeem, dat werkt op basis van geven en nemen. Dergelijke compromissen missen de rechtlijnigheid van een consequente regelgeving, uitgaande van een vooraf bepaald beleid dat in regels dient te worden omgezet.

En die regels zijn er in overvloed. De normenvloed in de meeste Westerse rechtssystemen is al zo vaak aangeklaagd dat een herhaling hiervan nauwelijks nog effect zou hebben. Nochtans kan worden voorgehouden dat de inschakeling van een instantie als de afdeling Wetgeving van de Raad van State als een rem op die overproductie kan fungeren. Hoe symbolisch een dergelijke rem ook moge zijn, het feit dat er een advies dient te worden ingewonnen kan de regeldrift toch nog enigszins inperken.

Het is in dit perspectief dat de Raad van State als een partner van de wetgevers of executieves optreedt. Een dergelijk partnership kan resulteren in een verbetering van de kwaliteit van de regelgeving, iets wat de regering met haar nieuwe regeling op de adviesbevoegdheid van de Raad van State niet wenst te optimaliseren.

In dit boek worden een aantal aspecten van de adviesbevoegdheid van de Raad van State kritisch bestudeerd. De inhoud van dit boek loopt langs vier assen: een historische, een grondwettelijke, een wettelijke en een rechtsvergelijkende as.

inhoudstafel 

3. L. J. Wintgens (red.), De verplichting tot bekendmaking van de norm, in Acta van het Centrum voor Wetgeving, Regulering en Legisprudentie, 3, Brugge, Die Keure, 2003, 307p.

Dat normen dienen te worden bekendgemaakt om te kunnen worden gevolgd door degenen van wie een bepaald gedrag verlangd wordt, behoort tot de vereisten van de rechtsstaat. De vereisten waaraan die publicatie dient te voldoen zijn echter niet voor elke norm dezelfde. De grote variatie aan normen die in ons rechtssysteem worden uitgevaardigd en de varianten op de bekendmakingsverplichting vormen het uitgangspunt en het thema van deze bundel.

Na een historische inleiding op de verplichting tot bekendmaking van de norm, wordt het grondwettelijk kader geschetst, waarna de bekendmakingsverplichting van de belangrijkste soorten normen door verschillende auteurs onder de loupe wordt genomen.
Er werd een hoofdstuk aan toegevoegd dat een selectief overzicht inhoudt van de rechtspraak terzake, alsmede een hoofdstuk met betrekking tot de bekendmaking van de regel en de toepassing ervan in de tijd. Het geheel wordt afgesloten met een hoofdstuk over de bekendmaking van normen via elektronische media.
Op deze wijze werd ernaar gestreefd een zo volledig mogelijk overzicht te bereiken van de regels die gelden inzake de bekendmaking van normen. Eerder dan een encyclopedisch geheel tot stand te brengen werd getracht een zo systematisch mogelijk inzicht te bieden.

Dit boek is het resultaat van een samenwerking tussen verschillende Vlaamse rechtsfaculteiten enerzijds en praktijkjuristen anderzijds. Deze samenwerking levert het belangrijke voordeel op dat verschillende gezichtspunten op deze problematiek aan de orde worden gesteld. Dat daardoor hier en daar overlappingen tussen de bijdragen voorkomen kan eerder als een verrijking dan als een nadeel van het geheel worden beschouwd.
Met deze samenwerking werd getracht een werk tot stand te brengen dat als geheel informatief en instructief is voor de rechtspracticus.

inhoudstafel

 

II. Andere publicaties van het CWRL

L.J. Wintgens (red.), The Theory and Practice of Legislation. Essays in Legisprudence, Aldershot, Ashgate, 2005, 352 p.

In dit boek wordt een rationeel kader aangereikt voor de tostandkoming van wetgeving. De achterliggende premisse is dat wetgeving en regulering het voorwerp van rationele studie kan uitmaken, spijts het feit dat zij het product zijn van politiek handelen. Het boek richt de aandacht op problemen die gemeenschappelijk zijn in de meeste Europese rechtssystemen, en past het begrippenapparaat van de rechtstheorie toe op problemen van wetgeving. Op die manier wordt het blikveld van de jurist verruimd van een “rechtersstandpunt” naar een “wetgeversstandpunt”. De bijdragen in dit boek zijn originele teksten die in hun onderling verband een nieuw inzicht aanbrengen in de relatie tussen problemen met betrekking tot wetgeving en rechtstheorie.

inhoudstafel

M. Adams en L.J. Wintgens (red.), Wetgeving in theorie en praktijk. Wetgevingstheorie - legisprudentie, Antwerpen/Apeldoorn, Maklu, 1994, 194 p.

In dit boek wordt de aanzet gegeven voor een meer structurele bestudering van wetgeving als zelfstandig onderzoeksobject. De teksten die in dit boek zijn samengebracht weerspiegelen de reflectie van een aantal auteurs die in het domein van de wetgeving, het publiekrecht en de rechtstheorie actief zijn.

De publicatie van de teksten heeft tot doel om de bestudering van het verschijnsel wetgeving meer onder de aandacht te brengen, en zodoende een nieuwe onderzoekscultuur tot stand te brengen. Deze onderzoekscultuur staat in Vlaanderen nog in zijn kinderschoenen. Weliswaar is wetgeving het gereedschap bij uitstek van de jurist, als zelfstandig object van onderzoek werd het tot het begin van de jaren 90 nog niet erkend. Publicaties in dit domein lijken dan ook eerder bijproducten van het reguliere onderzoekswerk dan dat ze het resultaat zijn van een gericht en structureel onderzoeksengagement.

inhoudstafel

L. J. Wintgens, Droit, principes et théorie. Pour un positivisme critique, Brussel, Bruylant, 2000, 185 p.

In dit boek worden de grondlijnen verkend van een rechtshteoretische studie van de wetgeving. In hedendaagse rechtsordes wordt het recht tot stand gebracht op basis van rechtsregels. Er wordt onderzocht welke rechtsbegrippen voorhanden zijn, en welke er de voor- en nadelen van zijn. De beperking van de rechtstheorie tot een discours over de toepassing van regels wordt hierin bekritiseerd. Er wordt een aanzet gegeven tot de ontwikkeling van een coherentietheoretisch model van het rechtsdenken, waarin zowel beginselen als regels een rol spelen. Regels en beginselen vormen een coherent geheel, waarbinne zowel de rechter als de wetgever als actoren optreden.

inhoudstafel

L.J. Wintgens, Rechtspositivisme en wetspositivisme. Een rechtsfilosofische en rechtshteoretische analyse, Brussel, Story-Scientia, 1991, 296 p.

In dit werk wordt het onderscheid geanalyseerd tussen twee vormen van positivisme die in het algemeen door elkaar worden gebruikt. In het eerste deel van het werk wordt het onderscheid uiteengezet en de probleemstelling ingeleid. In een tweede deel wordt onderzocht in welke mate "rechtspositivisme" en "wetspositivisme" kunnen worden teruggevonden in het werk van historisch belangrijke theoretici (Aristoteles, Hobbes, Rousseau).

In het derde deel wordt een kritische analyse gemaakt van het werk van een aantal auteurs uit de na-oorlogse periode. Een aanzet daartoe vormt het rechtsbegrip dat tijdens de Nazi-periode in Duitsland overheerste, met name het rechtspositivisme.In dit werk wordt het onderscheid geanalyseerd tussen twee vormen van positivisme die in het algemeen door elkaar worden gebruikt. In het eerste deel van het werk wordt het onderscheid uiteengezet en de probleemstelling ingeleid. In een tweede deel wordt onderzocht in welke mate "rechtspositivisme" en "wetspositivisme" kunnen worden teruggevonden in het werk van historisch belangrijke theoretici (Aristoteles, Hobbes, Rousseau). In het derde deel wordt een kritische analyse gemaakt van het werk van een aantal auteurs uit de na-oorlogse periode. Een aanzet daartoe vormt het rechtsbegrip dat tijdens de Nazi-periode in Duitsland overheerste, met name het rechtspositivisme. Vervolgens wordt ingegaan op de reacties die in de na-oorlogse periode ontstonden. In het licht daarvan kan een onderscheid gemaakt worden tusen het gematigde wetspositivisme en het radicale wetspositivisme. Een vergelijking tussen deze theorieën leert dat het gematigde wetspositivisme een vorm van positivisme is die een aanvaardbaar midden houdt tussen de positiviteit van het recht enerzijds en een natuurrechtsdenken anderzijds. Dit vormt het uitgangspunt van het vierde en laatste deel, waarin een diepergaande studie wordt gemaakt van wat onder gematigd wetspositivisme kan worden verstaan. De conclusies hieruit kunnen worden betrokken op het leerstuk inzake rechtsmisbruik, waarvan een theorie wordt voorgesteld.

inhoudstafel

L. J. The Law in Philosophical Perspective. My philosophy of law, Dordrecht, Kluwer, 1999,

Inhoudstafel